گپ و گفت مجازی تجارب ارائه کتابخانه ای در ایام کرونا برگزار گردید

به گزارش کمیته روابط عمومی و اطلاع‌رسانی انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی استان قم دومین نشست علمی انجمن با عنوان تجارب ارائه خدمات کتابخانه‌ای در ایام کرونا با حضور کتابداران و کارشناسان کتابخانه‌های استان قم دوشنبه ۵ خرداد ماه ۹۹ ساعت ۲۲ از طریق صفحه اینستاگرام انجمن قم به صورت لایو برگزار گردید. دبیر این نشست دکتر عیسی زارعی (نائب رئیس انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی استان قم) بود. در این گپ و گفت مجازی نمایندگان کتابخانه‌های دانشگاه قم، دانشگاه علوم پزشکی قم، کتابخانه‌ عمومی روستای مبارک آباد قم و کتابخانه عمومی امام علی (ع) به بیان دیدگاه‌ها و تجارت ارائه خدمات خود در ایام کرونا پرداختند.

دکتر عیسی زارعی با بیان مقدمه‌ای درباره پژوهشهای مربوط به ارتباط مساله‌ای با عنوان “بحران‌” و نهادی همچون “کتابخانه”، گفت:  مطالعات مربوط به ارتباط این دو مقوله، به دو بخش تقسیم می‌شود: یکی مطالعات مربوط به بحرانهایی که برای خود کتابخانه پیش می‌آید و منابع و امکانات آن را تهدید می‌کند (مثل سیل و آتش‌سوزی و…)، و دسته دوم مطالعاتی که نقش کتابخانه‌ها را در مدیریت و کنترل بحرانهایی بررسی می‌کند که برای جامعه و مردم رخ می‌دهد. به‌نظر می‌رسد حجم بحث‌ها و پژوهشهای دسته دوم، یعنی مشارکت فعال کتابخانه‌ها در مدیریت بحران‌های اجتماعی بسیار اندک بوده است. لذا ضروری است که در این خصوص باهم گفتگوی هم‌افزا داشته باشیم و تجربیات نحوه مواجهه با بحران اخیر (همه‌گیری کرونا) را به اشتراک بگذاریم. چنین گفتگوهایی می‌تواند به انباشت تجربه‌ها و الگوگیری سایر کتابداران کمک شایانی نماید. وی در ادامه از نمایندگان کتابخانه‌های استان قم دعوت نمود که به بیان تجربیات ارائه خدمات کتابخانه متبوع خود در دوران کرونا بپردازند

آقای دکتر دادگر (معاون کتابخانه مرکزی دانشگاه قم) به بیان تجربیات خود در زمینه ارائه خدمات در ایام کرونا پرداختند. دکتر دادگر به ارائه خدمات در بستر شبکه‌های اجتماعی اشاره داشتند که در این ایام، فعالیت در فضای مجازی بسیار متنوع‌تر و بیشتر شد. وی از افزایش عضوها چه دانشجویان و چه اساتید در کانال‌های دانشگاه و کتابخانه خبر داد. از سمت اساتید، دانشجویان و دانشگاه بسیار مورد تقاضا قرار گرفتیم. در ابتدا، فایل‌های عمومی و راهنماها در دستور کار قرار گرفت و به تولید محتوا در این بخش مبادرت گردید. بسیاری از پایان‌نامه‌های اسکن‌شده برای ارسال آماده گردید. فایل‌های صوتی و تصویری برای استفاده از پایگاه‌ها و سایر خدمات برخط دانشگاه قم در بخش آموزش مجازی نیز تهیه و به گروه‌های مختلف ارسال می‌گردید. با پیشنهاد کتابخانه مرکزی دسترسی به پایگاه‌های لاتین با همکاری مرکز فناوری اطلاعات دانشگاه از IP-Base به Account-Base به علت عدم حضور دانشجویان و اساتید در محوطه دانشگاه، تغییر پیدا کرد. معاون کتابخانه مرکزی دانشگاه قم مشکل عمده در ارائه خدمات در این زمان را عدم آشنایی دانشجویان و اساتید با ارائه خدمات در بستر مجازی دانستند. وی از تجربه کتابخانه برای ارائه خدمات پایگاه‌های اطلاعاتی به دانشجویان دکتری این دانشگاه (۸۰۰ نفر) و استقبال بسیار زیاد آنها اشاره داشت.

در بخش دیگر، سرکار خانم جعفری‌فرد (کتابدار کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی قم) به بیان ارائه تجربیات خود در این بحران اشاره کردند. وی از فشار اولیه در اوایل اسفند ماه سال قبل و پیدا شدن ویروس کرونا در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی قم و مثبت شدن آزمایش دو تن از کتابداران این مجموعه دادند. ۷ دانشکده و ۷ بیمارستان مجموعه دانشگاه علوم پزشکی از اول اسفند ماه در آماده باش کامل قرار گرفتند و کتابخانه نیز در بستر شبکه‌های اجتماعی داخلی و خارجی به اعضای هیئت علمی و کادر درمان، ارائه خدمات دادند و به نوعی کتابداران، دستیاران پزشکان بودند. از آنجا که در اوایل شروع ویروس کرونا درباره آن اطلاعات و مطالب علمی بسیار کمی وجود داشت، نسبت به جستجوی در فضای وب مبادرت گردید. مشکل عمده در این زمان مبحث آلودگی اطلاعات و شایعات بسیار بود. مثلاً شایعه عدم استفاده از ماسک بسیار در شیوع آن در ابتدا متاسفانه بسیار موثر بود.

طبق ساز و کار تعریف شده در دانشگاه، مقالات و مطالب علمی در سامانه دانشگاه بارگزاری و پزشکان و کادر درمان نسبت به آن بازخورد می‌دادند. با همکاری معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه برنامه کاربردی ویروس کرونا طراحی شد و وظیفه تولید محتوا بر عهده کتابداران قرار گرفت. این برنامه از طریق وب سایت دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه قم قابل دانلود است. کتابدار دانشگاه علوم پزشکی قم از طراحی پروتکل مراقبتی کتابداران خبر داد. وی استفاده از دستکش را باعث آسیب به پوست دست دانست و استفاده از کرم‌های مرطوب‌کننده را مطابق پروتکل سازنده دانست. وی به رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی در ارائه خدمات و گردشی‌بودن کتابدارن بخش امانت اشاره کرد. وی از قرنطینه ۹ روزه کتاب‌های دریافتی در بخشی مجزا خبر داد و خواهان تقویت مهارت‌های حوزه دیجیتال کتابداران جهت ارائه خدمات بهتر شد.

مهمان سوم این نشست، سرکار خانم فردوس نادعلی‌زاده مسئول کتابخانه عمومی حضرت ولیعصر(عج) روستای مبارک آباد قم بودند. خانم نادعلی‌زاده به ارتباط با معلمان روستا جهت معرفی و ترویج فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه اشاره داشتند. به زعم وی، به علت فقدان برخی از امکانات ارتباطی در مناطق حاشیه شهری و روستایی، رویکرد ارائه خدمات باید تغییر کند. این مسئول کتابخانه به ارتباط اعضا و کتابخانه به صورت حضوری اشاره کرد. وی داشتن ارتباط فراتر از یک عضو با مراجعان را در عدم فراموشی کتابخانه از سوی اعضا بسیار موثر دانست. وی ابراز همدردی و شنیدن مطالب و مشکلات آنها را در جذب اعضا بسیار سودمند بیان کرد. مسئول کتابخانه حضرت ولیعصر(عج) در ادامه مباحث خود به گزارش ایفلا در مورد خدمات در ایام کرونا در سطح جهان پرداخت. به عنوان مثال در آمریکا، کتابخانه‌های عمومی به طبخ و توزیع غذای گرم میان اعضا و حتی برخی از کتابخانه‌ها، پارکینگ خود را به صورت رایگان در اختیار اعضا قرار می‌دادند. در هند کتابخانه‌ها میان اعضا ماسک رایگان توزیع می‌کردند و در استرالیا نیز کمپین ما برمی‌گردیم به راه افتاد. در بریتانیا کتابخانه‌های عمومی با افرادی که در انزوا قرار گرفته بودند، تماس تلفنی برقرار می‌کردند. چنین شیوه‌های ارتباط‌گیری باعث ارتباط و تقویت نهاد کتابخانه در اذهان جامعه و تاثیرگذاری آن خواهد شد. وی ارتباط با مدارس و معلمان و دانش‌آموزان در روستا به صورت حضوری در جهت ارائه خدمات کتابخانه خود بسیار سودمند دانست. وی در انتها به طرح عروسک دانا و اجرای آن در برنامه‌های فرهنگی کتابخانه حضرت ولیعصر(عج) پرداخت.

مهمان آخر این نشست، سرکار خانم رخساره محمدی کتابدار کتابخانه عمومی امام علی (ع) بودند. وی در ابتدای سخنان خود از دعوت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از کتابداران جهت فعالیت در فضای مجازی و ارسال دستورالعملی جامع جهت فعالیت در این فضا خبر دادند. وی به فعالیت‌هایی از قبیل ایجاد گروه‌های قصه‌گویی مجازی، نقد مجازی کتاب، ترویج برنامه‌های فرهنگی نهاد از جمله جشنواره کتابخوانی رضوی، تولید محتوای آموزشی، خاطره‌گویی، قصه‌گویی، هایکو کتاب، مثنوی‌خوانی و ارسال تصاویر خلاقانه با کتاب در بستر فضای مجازی اشاره کرد. کتابخانه عمومی امام علی (ع) در این ایام بسیار فعال بود. وی به تهیه راهنمای آموزشی شبکه‌های مجازی، نحوه استفاده از برنامه شاد و طاقچه برای اعضا اشاره کردند. خانم محمدی بزرگترین مشکل در ارائه خدمات در این ایام را عدم آشنایی و نداشتن تلفن همراه هوشمند اعضا و عدم آگاهی والدین آنها دانست.

این نشست از طریق لینک ذیل قابل مشاهده است:

https://www.aparat.com/v/H3jF5

لازم به ذکر است که سومین نشست انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی استان قم در این زمینه، دوشنبه هفته بعد ۱۲ خرداد ماه ساعت ۲۱:۳۰ از طریق صفحه اینستاگرام انجمن برگزار خواهد شد. موضوع سومین نشست بیان تجربیات سایر کتابخانه‌های استان قم در بحران کرونا خواهد بود.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.