دومین گپ و گفت مجازی تجارب ارائه خدمات کتابخانه ای در ایام کرونا برگزار شد

به گزارش کمیته روابط عمومی و اطلاع‌رسانی انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی استان قم دومین گپ و گفت مجازی انجمن با عنوان “تجارب ارائه خدمات کتابخانه‌ای در ایام کرونا” با حضور کتابداران و کارشناسان کتابخانه‌های استان قم دوشنبه ۱۲ خرداد ماه ۹۹ ساعت ۲۲ از طریق صفحه اینستاگرام انجمن قم به صورت لایو برگزار گردید. دبیر این نشست دکتر عیسی زارعی (نائب رئیس انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی استان قم) بود. در این گپ و گفت مجازی نمایندگان کتابخانه‌های آیت‌الله بروجردی(ره)، کتابخانه تاریخ اسلام و ایران، کتابخانه عمومی آیت‌الله خامنه‌ای، و کتابخانه کوثر دانشگاه قم (واحد خواهران) به بیان دیدگاه‌ها و تجارت ارائه خدمات خود در ایام کرونا پرداختند.

در ابتدای این نشست دکتر عیسی زارعی برگزاری چنین جلساتی را باعث آشکارسازی دو مساله دانست: یکی اینکه علی‌رغم همه موانع و فوریت و گستردگی بحران پیش آمده، برخی از کتابداران و کتابخانه‌ها توانستند روزنه‌های امیدی به سوی مخاطبان بگشایند و گام‌هایی هرچند اندک، اما مؤثر در جهت ارتقای خدمات‌دهی بردارند، از سوی دیگر می‌تواند نشانگر این باشد که چقدر با وضعیت ایده‌آل و آنچه که باید باشد، فاصله داریم و این امر مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند. بنابراین گفتگو در این خصوص و دریافت گزارش فعالیت‌های کتابخانه‌ها و تجمیع و دسته‌بندی محتوا‌ی‌‌ آنها می‌تواند در تدوین راهبردها و دستورالعمل‌ها برای موقعیت‌های آتی به تصمیم‌گیران کتابخانه‌ها کمک شایانی بنماید.

به عنوان اولین مهمان سرکار خانم حاج باقریان از کتابداران کتابخانه بزرگ حضرت آیت‌الله بروجردی(ره) به بیان تجربیات خود در زمینه ارائه خدمات در ایام کرونا پرداختند. خانم حاج باقریان به عنوان اولین اقدام در مواجهه با این بحران در کتابخانه آیت‌الله بروجردی(ره) به تغییر وضعیت دسترسی آزاد به منابع دیجیتال اشاره کردند (برداشتن تمام محدودیت‌ها). وی این کتابخانه را دوجهی (Hybrid) دانست که بالغ بر ۲۰۰ هزار شیء دیجیتالی دارد. این کتابدار کتابخانه به مراجعه حدود ۱۵۰ هزار نفر از ۱۰ اسفند ماه سال ۹۸ تا اول خرداد ۹۹ اشاره کردند که رشد بسیار زیادی داشت. دومین اقدام استفاده از فضای مجازی برای برگزای کارگاه‌ها و دورهمی کتابداران استان قم بود. دورهمی کتابداران استان قم تا قبل از این با تدریس دکتر سیدمهدی طاهری به صورت حضوری هر پنج‌شنبه برگزار می‌گردید. سومین اقدام، راه‌اندازی میز مرجع مجازی  در این کتابخانه بود که در آن سرویس، پرسش و پاسخ و مشاوره پژوهشی به اعضا صورت می‌گرفت.

وی تعطیلی ناخواسته و عدم حضور اعضا را در عین تهدید، فرصتی جهت تمرکز بر مباحث مجموعه‌سازی و سازماندهی اشیاء دیجیتالی دانست. وی به اهدای دو مجموعه بزرگ منابع در این ایام به کتابخانه اشاره کردند که در این مدت تمام فهرست‌های نسخ خطی و چاپ سنگی تکمیل گردید. در بخش مجموعه‌سازی توانستیم تازه‌های نشر و کتاب‌های درخواستی را با دقت و زمان بیشتری بررسی کنیم. همچنین در بخش مخزن نیز در این مدت رفخوانی و وجین مناسبی صورت گرفت.

در بخش دیگر، جناب آقای اباذری از مسئولین کتابخانه تاریخ اسلام و ایران وابسته به بیت حضرت آیت‌الله سیستانی به بیان ارائه تجربیات خود در این بحران اشاره کردند. وی به آمادگی اولیه نسبت به ارائه خدمات در بستر فضای مجازی در این کتابخانه اشاره کردند. این مسئول کتابخانه به تاکید جناب آقای جعفریان به عنوان ریاست این کتابخانه، بر دیجیتال‌سازی منابع اشاره داشتند. در اسفندماه سال ۹۸، تعداد ۳۴۳۰ رکورد دیجیتال در وب‌سایت کتابخانه به نشانی historylib.com فهرستنویسی و سازماندهی شد و در این کتابخانه دیجیتال تعداد ۳۷ هزار فایل دیجیتالی موجود است. وی از افزایش سه برابری مراجعه به وب‌سایت و کتابخانه دیجیتال در ایام کرونا خبر داد. آقای اباذری به فعالیت در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی و تعامل با کاربران و به ارسال بیش از ۴۰۰ فایل کتاب به محققین از اقصی نقاط جهان و کشور اشاره کردند.

وی حجیم بودن اکثر فایل‌های کتب گویا و فراهم نبودن زیرساخت مناسب جهت ارسال به محققین در این ایام را از مشکلات پیش روی خود و کتابخانه دانست. مشکل دیگر مباحث حقوقی مربوط به کتب گویا بود که از عدم حل آن در کشور ابراز نگرانی کرد.

مهمان سوم این نشست، سرکار خانم نفری مسئول کتابخانه عمومی آیت‌الله خامنه‌ای قم بودند. خانم نفری صحبت‌های خود را با مشکل بودن کار در کتابخانه‌های عمومی نسبت به کتابخانه‌های تخصصی به علت گستردگی مخاطب شروع کردند. وی به اجرای انواع پویش‌های مجازی که بر کودکان و نوجوانان متمرکز بود اشاره کرد. پویش‌های هر کتابدار یک کتابخوان (سطح ملی)، هر خانه یک کتابخانه، ما کرونا را شکست می‌دهیم و … از نمونه‌های این پویش‌ها بودند. هدف از این پویش‌ها ارتباط اعضا مخصوصاً نوجوانان و کودکان با کتابخانه بود. در این پویش‌ها مسابقه نقاشی، دلنوشته، معرفی کتاب، و … مورد توجه بود.

وی همچنین به پویش مهدوی خاص استان قم و پویش ماه مبارک رمضان نیز اشاره کرد. این مسئول کتابخانه به فعالیت کتابداران کتابخانه در فضای مجازی و جذب اعضا با انواع برنامه‌ها از قبیل مثنوی خوانی، قصه گویی، نشست کتابخوان مجازی، آموزش کاردستی، صندوق داستان و …. اشاره کرد. نفری ارتباط با مدارس و حضور در برخی کلاس‌های برنامه شاد را توسط کتابدارن کتابخانه حرکتی سودمند جهت جذب دانش‌آموزان دانست. وی مهمترین فعالیت کنونی کتابداران در فضای مجازی را مسابقه جشنواری رضوی دانست. وی بستر اینستاگرام را بستری بسیار مهم و تاثیرگذار جهت فعالیت و ترویج فعالیت‌های کتابخوانی برای کتابخانه خود دانست. وی همچنین به فعالیت بخش نابینایان کتابخانه آیت‌الله خامنه‌ای جهت شرکت اعضای نابینا در تامین منابع جشنواره رضوی به صورت گویا اشاره کرد. وی تعداد منابع گویای این کتابخانه را بالغ بر ۷۲۰۰ عنوان دانست که به علت منع قانونی عدم حضور کتابدار در کتابخانه، امکان ارائه این منابع به مراجعان وجود نداشت. نفری همچنین به ارتباط با مراکز حمایتی و کانون‌های اصلاح و تربیت و زندان‌ها جهت ارسال منابع اشاره کرد که بازخوردهای بسیار مثبتی از سوی افراد در این مراکز باعث دلگرمی بود.

مهمان آخر این نشست، سرکار خانم خوش‌نژاد از همکاران کتابخانه کوثر دانشگاه قم بود. وی به گزارش مختصری از اهم فعالیت‌های صورت گرفته در این ایام با توجه به تعطیلی دانشگاه و عدم حضور دانشجو و اساتید اشاره داشتند. وی نهادینه‌شدن استفاده از فناوری جهت ارائه خدمات در کتابخانه‌ها را بسیار سودمند قلمداد کرد و از افزایش دوبرابری تعداد اعضا در کانال‌های کتابخانه خبر داد. خانم خوش‌نژاد محتوای این کانال‌ را بیشتر معرفی کتاب، پایگاه‌های اطلاعاتی و تازه‌های کتاب معرفی کرد. وی همچنین به ابتکاری که با استقبال دانشجویان و اساتید روبرو شد، مبنی بر ارائه داستانهای آموزنده از کتاب‌های اصیل فارسی نظیر شاهنامه و بارگزاری در کانال خبر دادند. وی از خدمت ارسال کتب درخواستی دانشجویان و اساتید با پست (خارج استان) و پیک (داخل استان) خبر دادند که مورد استقبال قرار گرفت. وی همچنین به ارسال نسخه PDF منابع برای اعضا و اساتید با پست الکترونیکی اشاره کردند. سرکار خانم خوش‌نژاد از برنامه کتابخانه برای دسترسی آزاد به پایگاه‌های اطلاعاتی سیویلیکا، نورمگز و مگ ایران برای دانشجویان و اساتید خبر دادند. وی همچنین از خدمت کمک در ثبت پایان‌نامه و پیشنهادیه دانشجویان در این ایام با همکاری آموزش خبر دادند. در این مدت بخش نابینایان نیز به ارائه خدمات پرداخت. وی از ارسال برخی از کتاب‌ها برای گویندگان به همراه دستگاه ضبط صوت توسط پیک، جهت گویا سازی و تکمیل آن به عنوان یکی از کارهای همکاران کتابخانه در این ایام اشاره کردند.

این نشست را می توانید از طریق لینک ذیل مشاهده فرمایید:

https://www.aparat.com/v/wa6Qe 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.